कालोमा कालो कोदाको बालो टिप्नलाई गा¥हो भो
दुखी यो जीवन पहाडको ठाउ“मा बस्नलाई गा¥हो भो
हो हो हो बा“च्नलाई गा¥हो भो । १

यता नि पहिरो उता नि पहिरो ढुड्डाको ओईरो छ
कतै जाउ“m भने जाने ठाउ“ छैन मनमा पिर गहिरो छ
हो हो हो मनमा पिर गहिरो छ । २

पानी है दक्र्यो मन नै थक्र्यो भेलबाढी ओइरियो
गरर्र भयो घरर्र भयो घरबारी सोहरियो
हो हो हो घरबारी सोहरियो । ३

सत्ताइसौं पहिरो सत्ताइसौं ओइरो के यस्तो अचम्मै
कहिले होला यसलाई अब वनाउने लौ जम्मै
हो हो हो बनाउने लौ जम्मै । ४

घरै भन्क्यो मान्छे नि म¥यो ढुड्डाले खेत पु¥यो
मर्ने त म¥यो पीरै त¥यो  बा“च्नेलाई पिर प¥योे
हो हो हो बा“च्नेलाई पिर प¥योे ।५

तामा भैm देखिने फापरै बारी नराम्रो खेत टारी
पहिरोले पु¥यो पहिरोले लग्यो भएको खेतवारी
हो हो हो भएको खेतवारी । ६

डा“डैको मुनि खेतबस्ती हाम्रो रमाइलो गाउंघर
दर्कंदा पानी थर्कदा जमिन बचाउने को छ र ?
हो हो हो बचाउने को छ र ? । ७

अल्छीको बल्छी पहिरो र गल्छी सपार्ने कसरी
आवश्यक छ है गर्नलाई अव संरक्षण खेतवारी
हो हो हो संरक्षण खेतवारी । ८

रचना ः         श्यामसुन्दर श्रेष्ठ
जि. भू  सं. अधिकृत, काठमाडौं ।
भीमाद ४ तनहुं

सन्दर्भ जीवन र मृत्युको हो, र सन्दर्भ कवि श्यामसुन्दर श्रेष्ठको हालसालै प्रकाशित कविता संग्रहको हो । यदि जीवनलाई तन्किएको वाद्ययन्त्रको तारसँग तुुलना गर्ने हो भने हामी हाम्रो नियतिको दुई टुङ्गो बिच त्यसरी नै तन्किएको हुन्छौ, र विविध भावका जीवन संगित प्रवाह गरिरहेका हुन्छौं । यस्तै कुनै महान् आयोजना बिच च्वाट्ट चुँडिन्छ जीवनको तार । एकछिनको स्तब्धता, अनि संसार फेरि पुरानै क्रममा चलिरहन्छ । तर महत्व कुन कुराले राख्छ भने आफ्नो धुुनले कति जनाको ह्रदय छुन सक्यौं, कतिका संवेदनाहरुमा तरंगित हुन सक्यौं । कवि श्यामसुन्दरको सुन्दर जीवनको एउटा मधुर धुनको रुपमा आएको छ, यो कविता संग्रह “जीवन र मृत्युको संदर्भमा” ।

सबै जसो कविताहरु आजभन्दा दुई दशक पहिले लेखिएका छन्, तर भावहरु भने उत्तिकै शाश्वत लाग्छन् आज पनि । मृत्युलाई पनि जीवन जतिकै महान् सत्यका रुपमा स्वीकारेका छन् कविले, र यही चेतनाले नै उनलाई जीवनका प्रत्येक क्षणहरुमा अन्धकारबाट उज्यालोतिरको यात्रामा प्रेरित गरिरहेको देखिन्छ । हरेक बाँच्नुमा बाँच्नुको सार्थकता खोजिएको छ कविताहरुमा ।

हामी युगको अत्यन्त महत्वपूर्ण बिन्दुमा छौं । आज नयाँ देश बनाउने संपूर्ण अभिभार हाम्रो काँधमा छ । क्रान्तिको श्रृंखला सकिएको छैन, बास्तविक अर्थमा कठिन यात्रा बल्ल शुरु भएको छ । अटुट साहस, र अनवरत जोशले रक्तसिंचित हुनु पर्दछ हामी नेपालीे र मात्र नयाँ नेपालको सुन्दर सपनाले सजीव आकार लिएको हामी पाउने छौं । र कविले भने जस्तै “त्यो अवश्य ल्याइने छ”, मुक्तिको राँको दन्किएपछि हठात् अन्त भएको रात पछिको झिसमिसमा हामी छौ, र सुन्दर विभेद रहित मुक्त दिनबाट धेरै टाढा छैनौं ।

कवितात्मक रुपमा सन्देश दिएका छन् कविले भाई र बहिनीहरुलाई । नव पींढीहरुलाई कहिलेकाही पत्तो हँुदैन कहिले जिन्दगीले मुलबाटो भुलेर हिंड्न थाल्छ र थाहा पाउँदा फर्किआउने गोरेटो मेटिइसकेको हुन्छ । कवि नयाँ विहानीका कलिला कर्मयोद्धाहरुलाई आफ्ना बाटोका काँढा पन्छाएर जीवनको सार्थक यात्रा अरुलाई पनि सुगम बनाइदिन आग्रह गर्छन् ।

कवि यस भूमिको संरक्षण गर्न उद्दत छन् पेशागत रुपमा नै । यही माटोसँग भिज्दा र  यिनै बनस्पति र रमणीय धर्तीसँगको संसर्गले उनीभित्रको कवित्व अझ प्रस्फुतित भएको पाएका छु । संख्यात्मक रुपमा एक लघु संग्रह भए पनि  कविताका स्पष्टता र आदर्श आग्रहले संग्रहको गुणात्मकता बढाएको छ । भावहरुमा अझ बढी विविधता भएको भए संग्रह अझ सरस हुने अनुभव गरे पनि प्रथम संग्रहका मसिना कमजोरीहरु नगण्य झैं नै लाग्दछन् ।

नयाँ नेपालको बिहानीमा उदाएको यो काव्यदीपक साहित्यको खुला आकाश मुनि अविछिन्न प्रज्वलित होस्, शुभकामना !!

आयोजक ः जिल्ला भू संरक्षण कार्यालय काठमाडौं, नेपाल ।

ूम्ष्कबकतभच च्ष्कप ःबलबनझभलत ष्ल ःयगलतबष्ल ब्चभबकू  अर्थात् “पर्वतीय क्षेत्रमा प्रकोप खतरा ब्यवस्थापन” भन्ने नाराका साथ २०६६ मार्ग २६ गते अर्थात् ११ दिसेम्वर २००९ अर्थात् अन्तराष्ट्रिय दिवसको उपलक्ष्यमा श्री बज्रयोगिनी आमावि सुन्टोल ७ साँखुमा विद्यालय संरक्षण शिक्षा र संरक्षण हाजिरीजवाफ प्रतियोगिता सहित सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको थियो । उक्त कार्याक्रम सो विद्यालयमा २०६६ मार्ग २५ र ऐ २६ गते दुई दिन संचालन भएको थियो ।

पहिलो दिन अर्थात् २०६६ मार्ग २५ गते कक्षा ८ र ९ का ६० जना विद्यार्थीलाई कार्यालय प्रमुख श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठले कार्यालयको परिचय, उद्देश्य, कार्यनीति र कार्यक्रम बारे संक्षिप्तमा जानकारी गराउनु भयो भने सहायक भू संरक्षण अधिकृत श्री  राजकुमार रोकाले भू संरक्षण वारे सैद्धान्तिक ज्ञान दिनु भयो । यसै गरी भू संरक्षण सहायक श्री विनोद ज्ञवालीले अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतीय दिवसको वारेमा ती विद्यार्थीलाई जानकारी गराउनु भयो । उक्त कार्यक्रममा यस कार्यालयलाई सहयोग पु¥याउनको निम्ति भूकम्प प्रविधि राष्ट्रिय समाज नेपालको तर्फबाट आउनु भएका श्री रञ्जन ढुंगेलले भूकम्पको वारे सैद्धान्तिक ज्ञान ती विद्यार्थीलाई दिनु भयो भने अर्का विशेषज्ञ श्री निराकार जोशीले भूकम्पबाट कसरी बच्न सकिन्छ ? क्षति कसरी न्युन गर्न सकिन्छ भन्ने जानकारी दिनु भयो । धन्यवाद ज्ञापन प्रा. स. श्री पदम दहालले गर्नु भयो । स्लाइड प्रोजेक्टरको सहयोगमा लिइएको उक्त कक्षाहरु निकै प्रभावकारी थियो ।

दोश्रो दिन अर्थात् २०६६ मार्ग २६ गते प्रशिक्षित कक्षा ८ र ९ का ६० विद्यार्थीहरुबाट एक छात्र र एक छात्रा गरी दुई जनाको ६ समूह बनाई संरक्षण हाजिरीजवाफ प्रतियोगिता संचालन गरिएको थियो । समूह विभाजन निम्न प्रकारले गरिएको थियो ः—

समूह    नाम र थर    कक्षा
ए    श्री राम रावल    ८
सुश्री पूजा थापा    ९
बी    विजय श्रेष्ठ    ८
अनुषा थापा    ९
सी    आथिष खडका    ८
श्रृजना खत्री    ९
डी    मञ्जु दुवाल    ८
राकेश थापा    ९
ई    सुष्मा गुरुङ    ८
सविन कार्की    ९
एफ    लितिशा श्रेष्ठ    ८
विद्वेश नापित    ९

उक्त संरक्षण हाजिरीजवाफ प्रतियोगितामा समूह ईले ८० अंक प्राप्त गरी प्रथम, समूह एफ ४५ अंक प्राप्त गरी द्वितीय र समूह डीले ४० अंक प्राप्त गरी तृतीय स्थान हासिल गरेका थिए । उक्त कार्यक्रममा ६७ जनाको उपस्थिति थियो ।

उक्त कार्यक्रममा कक्षा आठमा अध्ययनरत विद्यार्थी श्री राम रावलले “प्रकृति हुँ म” भन्ने कविता पाठ गर्नु भयो भने उक्त विद्यालयका शिक्षिका सुश्री सजनी श्रेष्ठको निर्देशनमा विद्यालयका विद्यार्थीहरुबाट स्वागत गीत नृत्य प्रस्तुत गरिएको थियो । उक्त स्वागत गीत नृत्यमा सेजल, पुष्पा, सोनिया, ज्ञानु र जश्मिनले नाचेका थिए । त्यस्तै वाल क्षेत्र नेपालका भाई बहिनीहरुबाट उनीहरुकै सामूहिक प्रयासबाट जिल्ला भू संरक्षण अधिकृत श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठले रचेको संरक्षण गीत “नेपाली जीवन” मा गायन बाद्यबादन र नृत्य प्रस्तुत भएको थियो । यसै गरी “लेकमा जाने साईंला दाइ”मा वाल क्षेत्र नेपालकी सीता तमाङले नृत्य प्रस्तुत गर्नु भएको थियो भने बज्रयोगिनी आमाविका संगिता र अस्मिताले “पानी मीठो मेरो हजुर” भन्ने गीतमा नृत्य पस्केका थिए ।

उक्त कार्यक्रमको उदघाटन प्रमुख अतिथि तथा जिल्ला भू संरक्षण अधिकृत श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठले गर्नु भएको थियो भने सभापतित्व उक्त विद्यालयका प्रधानाध्यापक श्री मोतिलाल राईले गर्नु भएको थियो । उदघोषण श्री पदम दहालले गर्नु भयो । उक्त समारोहमा प्रमुख अतिथि, सभापति लगायत जिल्ला भू संरक्षण कार्यालयका भू संरक्षण सहायक श्री विनोद ज्ञवाली, विद्यालयका सहायक प्रधानाध्यापक श्री मुकुन्द विष्ट र विद्यार्थीको तर्फबाट सविन कार्काले बोल्नु भएको थियो । अन्तमा प्रमुख अतिथि तथा जिल्ला भू संरक्षण अधिकृत श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठले पुरस्कृत विद्यार्थीहरुलाई पुरस्कार र वाल क्षेत्र नेपाल हाम्रो गाउँ परियोजना तथा उक्त विद्यालयलाई ध्ध्ँ ल्भउब,ि क्ष्ऋक्ष्ःइम्, त्ःक्ष्, ल्भ्ँभ्व्, ल्क्भ्त्ले प्रदान गरेका पुस्तक र सिडीहरु उपहार दिनु भएको थियो । अन्त्यमा कार्यक्रम सफल बनाइ दिनु भएकोमा सवैलाई धन्यवाद दिंदै उक्त विद्यालयमा प्रधानाध्याक श्री मोतिलाल राईले कायक्रम समापन भएको घोषणा गर्नु भयो । कार्यक्रममा सवै सहभागीहरुलाई जलपानको ब्यवस्था पनि गरिएको थियो । कार्यक्रम घमाइलो चउरमा गरिएको थियो । कार्यक्रम अवधिभर मौसमले खुव साथ दिएको थियो ।

बनेपा, कार्तिक २० । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा शतवार्षिकी समारोहको सन्दर्भ पारेर अलिमियाँ लोक बाङमय प्रतिष्ठान पोखराले बागमती अञ्चलका आठ साहित्यिक एवं साँस्कृतिक स्रष्टाहरुलाई सम्मान गरेको छ ।

“जनमत” बाटिकाको संयोजनमा बनेपा नगरपालिकामा आयोजित कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष तथा लोक गायिका श्रीमती हरिदेवी कोइरालाले अलिमियाँ लोक बाङमय प्रतिष्ठानको परिचय दिनु भएको थियो भने कार्यक्रमका संयोजक एवं जनमतका प्रधान सम्पादक श्री मोहन दुवालले सम्मानित आठ जना स्रष्टाहरुको परिचय दिनु भएको थियो । त्यसपछि सम्मानित स्रष्टाहरुले पनि आआफ्ना गीत कविता सहित मन्तब्य दिएका थिए । समारोहका अर्का आकर्षक लोक गायक श्री राजु परियारले अलिमियाँले रच्नु भएको एक गीत गाउनु भयो भने बनेपाकै लोक गायक श्री मच्छेश्वर सापकोटाले ब्यंगात्मक कविता तथा गीतहरु पस्कनु भयो ।

समारोहका प्रमुख अतिथि तथा नेपाली स्रस्कृतविद् श्री हरिराम जोशीबाट सम्मानित आठ स्रष्टाहरुलाई दोसल्ला ओढाई सम्मानपत्र प्रदान गरिएको थियो भने अलिमियाँ लोक बाङमय प्रतिष्ठानका अध्यक्ष एवं अलिमियाँका जेष्ठ सुपुत्र श्री हनिफ मियाँले खादा तथा सयपत्री फूलको माला लगाई स्रष्टाहरुको सम्मान गर्नु भएको थियो । उक्त समारोहमा पोखराबाट प्रकाशित हुने गरेको राष्ट्रिय दैनिक आदर्श समाजका प्रधान सम्पादक श्री कृष्णप्रसाद बास्तोलाले धन्यवाद ज्ञापन गर्नु भएको थियो भने कार्यक्रम संचालन÷उदघोषण जनमतका सम्पादक श्री रामसुन्दर देउजाले गर्नु भएको थियो । समोहका सभापति तथा अलिमियाँ लोक बाङमय प्रतिष्ठानका अध्यक्ष श्री हनिफ मियाँले आफ्ना पिता श्री अलिमियाँको लोक साहित्यमा रहेको अनुराग र लगाव बारे रोचक कवितामय प्रस्तुति मार्फत उपस्थित सवैलाई जानकारी गराउँदै कार्यक्रमको समापन गर्नु भएको थियो । श्री हनिफ मियाँले बनेपाका केही संघसंस्थाहरुलाई अलिमियाँ लोक बाङमय प्रतिष्ठानबाट प्रकाशित भएका केही पुस्तकहरु एपहार समेत दिनु भएको थियो । आयेजकले कार्यक्रम संचालन हुनु अघि बनेपा भिलेज रिसोर्टमा दिवा खाना र समापन पछि खाजाको पनि राम्रो ब्यवस्था गरेको थियो ।

सम्मानित स्रष्टाहरु ह्ुनुहुन्थ्यो ः श्री तेजेश्वर वावु ग्वंग, भक्तपुर, श्री नरेन्द्र बहादुर श्रेष्ठ, काठमाडौं, प्रा. डा. श्रीमती सुष्मा लुईटेल आचार्य, ललितपुर, श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठ, रसुवा, श्री आरएम डंगोल, नुवाकोट, श्री छविरमण सिलवाल, काभ्रे, श्री त्रिलोचन आचार्य, सिन्धुपाल्चोक, श्रीमती सुविसुधा आचार्य, धादिङ । यसरी हालसम्म यो सम्मान पाउने  बागमती अञ्चलका आठ जना सहित १४ अञ्चल ७५ जिल्लाका गरी जम्मा १२९ जना पुगेको कुरा अलिमियाँ लोक बाङमय प्रतिष्ठानका अध्यक्षले जानकारी गराउनु भएको थियो ।

अम्बिका प्रसाद भट्टराई

संस्कृत विद्यापीठ पोखरा

दुनियाँमा विभिन्न अभियान उद्देश्य र लक्ष्यका साथ खोलिएका संघसंस्थाहरु लाखौं लाख होलान् र छन् । ती संस्थाहरुले आफ्ना उद्देश्य अनुरुप कति–कति काम गरेका छन् या छैनन् मनन्कै विषय हुन् । सस्तै विशेष उद्देश्यका साथ पोखरामा खोलिएको एउटा संस्था हो “अलिमियाँ लोक वाङ्मय प्रतिष्ठान” २०६५ साल महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा जन्मेको ९९ वर्ष पूरा भै १०० वर्षमा प्रवेश वर्ष पनि हो । राजधानी र मोफसलका साहित्यिक संघसंस्थाले आ–आफ्ना तबरबाट वर्षभरि नै विविध कार्यक्रमका साथ देवकोटालाई मात्र सम्झेनन् सम्झे राष्ट्रका विविध क्षेत्रमा योगदान पु¥याएका राष्ट्र सेवक र समाजसेवी र सत्यलाई पनि । पोखरामा पनि यस्ता थुपै्र गतिविधिहरु २०६५÷०६६ मा गत कार्तिकदेखि यस वर्षको कार्तिकसम्म भैरहे । २०६५ साल कार्तिकतिर पोखरामा पोखराभरिका साहित्यिक संघसंस्थाको भेला गराएर साहित्यकार सरुभक्त श्रेष्ठको अध्यक्षतामा सयौं साहित्यकारहरु रहेको समितिले यो देवकोटाको शताब्दी वर्ष विविध कार्यक्रममा साथ गर्ने अभियान प्रारम्भ भयो, जसमध्ये पोखरेली समाज र राष्ट्रमै परिचित भैसकेको स्व. लोककवि अलिमियाँका नाममा स्थापित “अलिमियाँ लोक वाङ्मय प्रतिष्ठान” ले एउटा अठोट ग¥यो त्यो थियो प्रतिष्ठानबाट ५ विकासक्षेत्रमा चौधै अञ्चलका विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पु¥याउने स्रस्टालाई सम्मान कार्यक्रम । प्रतिष्ठानको ०६५।८।७ गतेको कार्यकारिणी समितिको निर्णयअनुसार देशका पाँचै विकासक्षेत्र, १४ अञ्चल र विभिन्न जिल्लाहरुमा गएर साहित्यिक सद्भावका साथ कार्यक्रम र साहित्यिक स्रस्टाहरुलाई सम्मान गर्ने अठोटका साथ समितिका पदाधिकारी र केही सहयोगीका साथ अभियानमा निस्के लोककविका सुपुत्र हनिफमियाँ, देशको राजनैतिक परिस्थिति, भौगोलिक, निकटता र अन्य संकटका साथ साथै आर्थिक दुरावस्थाका साथ यो अग्नि परीक्षामा आज हनिफमियाँ सफलताका साथ उत्रेका छन् जसको मूल्याङ्कन लोकले अध्ययन गर्ला । वाङ्मय प्रतिष्ठानका सभापति आफ्नो अभियानमा मिति २०६५ साल मार्ग १३ गतेबाट शुभारम्भ गर्नका लागि नारायणी अञ्चल चितवन पुगे साहित्यकार प्रेमनन्दन श्रेष्ठलाई सम्मान गर्न । यो क्रम मिति २०६५।८।१७ गते फेरि धवलागिरी अञ्चलतर्फ लाग्यो । त्यहाँ साहित्यकार काजि रोशन श्रेष्ठलाई भव्य समारोहका बीच सम्मानमा परिणत भयो । मिति २०६५।८।२७ गते एक विदेशी दाता महामना जे.वि. क्रसलाई पोखरा नयाँ गाउँमा सम्मान गर्न पुग्यो प्रतिष्ठान, क्रस इङल्याण्डका नागरिक हुन् र एक समाजसेवी अब भने प्रतिष्ठानले सम्मानको दायरा फराकिलो पार्दै मिति २०६५।९।१५ गते पोखरामा एक समारोहका बीच स्वास्थ्य, शिक्षा, सञ्चार, संगीत र साहित्यिक क्षेत्रमा टेवा पु¥याउने महानुभावहरु डा.कुमारशम्शेर राणा, डा. एलिना जोन, सर्वज्ञमान प्रधानाङ्ग र नारायण कार्कीलाई पनि सम्मान गर्दै अगाडि बढ्यो । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष केही साहित्यिक महानुभाव र सहयोगीका साथ सुदुर पश्चिमाञ्चलमा पुगे । मिति २०६५।९।१७ गते महाकाली अञ्चलमा सेती र महाकाली अञ्चलका स्रष्टाहरु साहित्यकार आत्माराम ओझा, मणिराज जोशी र श्रेष्ठ प्रिया पत्थरको सम्मान गरेपछि ०६५।९।१९ गते मध्ये पश्चिमाञ्चल भेरीमा संस्था साहित्यकार सृजन लम्साल र अब्दुल लतिफ सौखलाई सम्मान गरेर फर्कियो । ०६५।१०।२० गते रापती अञ्चलका साहित्यकार डा. गोबिन्द आचार्यलाई सम्मान गरियो । ०६५।१०।११ गते कर्णाली अञ्चल पुगेका अध्यक्षले त्यहाँका स्रष्टा श्री दावा बम्जन र श्री नरेन्द्र बुमलाई सम्मान साथ फर्केका उनले ०६५।११।१५ गतेका दिन अलिमियाँ प्रोत्साहन पुरस्कार लोकगायिका शकुन्तला ज्ञवालीलाई प्रदान गरी वेशीसहर लमजुङ्गको देवी गुरुङ्ग र वन्दिपुर तनहुँका श्री उत्तम गुरुङ्गलाई प्रदान गर्न सफल हुन्छ । प्रतिष्ठानले मिति २०६५।११।२७ गते मध्यमाञ्चलको जनकपुर पुगी त्यहाँका स्रस्टाहरु श्री राजन चौधरी र गौरी चौधरीलाई सम्मान गरी मिति २०६५।१२।१७ गते एउटा छुट्टै कार्यक्रम अलिमियाँ लोकतारा छनौटमा जुट्दछ । रेडियो अन्नपूर्ण पोखराको संयोजन र प्रतिष्ठानको व्यवस्थापनले १५७ जना कलाकार मध्येबाट १० जना छनौट गरी प्रथम हुने स्मृति पुनःलाई नगद रु. ६०,०००।– (साठी हजार)। द्वितीय हुने श्री रामजी पौडेललाई रु. १०,०००।– (दश हजार) गरी अन्य कलाकारहरु अशोक थापा, आयुष परियार, सीता लामिछाने, समला राई, राधा गुरुङ्ग, दिपीन थापा समेतलाई सम्मान समेत ग¥यो । यसैगरी ०५६।१२। गते बाग्लुङ्ग अमरभूमिका लोकसाधक तथा लोकनाटक गोपिचनका कलाकारलाई पनि एक समारोहका साथ २६ जनालाई प्रतिष्ठानले सम्मान गरेको पाइयो । मिति २०६६ साल वैशाख १९ गते प्रतिष्ठान नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र पुगी त्यहाँका स्रस्टा तथा सर्जकलाई सम्मान प्रकट गर्न पुग्दछ । पूर्वाञ्चलका स्रस्टा थिए श्री सुरेश गन्धर्व, सुनसरी, बालकृष्ण सिग्देल, श्री गंगा वरदान मोरङ्ग श्री कामेश्वर झा झापा, गोमा मादेमा तेह्रथुम, गोपाल देवान सुनसरी, हरिबहादुर खत्री संखुवासभा, शिवप्रसाद श्रेष्ठ धनकुटा र एल्पी जोशी झापा । मिति २०६६।६।८ गते पश्चिमाञ्चल पोखरा र आसपासमा रहेका २७ जना गन्धर्व जातिहरुलाई पनि संस्थानले सम्मान ग¥यो । यसैबीच प्रतिष्ठानले मिति २०६६।७।७ गते पश्चिञ्माचल लुम्बिनी अञ्चल स्रस्टालाई भैरहवामा एक समारोहका बीच छाने । श्री मणिराम भट्टराई रुपन्दे्रही श्री हरिराज शर्मा कपिलवस्तु, श्रीमती कृष्णादेवी शर्मा, श्री विष्णु लामिछाने नवलपरासी, श्री रुद्र ज्ञवाली, श्री भेषबहादुर कुँवर गुल्मी र माधव चुँदाली अर्घाखाँची रहनु भएको थियो । प्रतिष्ठान मिति २०६६।७।२० गते वाग्मती अञ्चलको बनेपामा पुगी त्यहाँ रहेको विविध क्षेत्रका स्रस्टाहरु मध्ये श्री आर.एन. डंगोल, सुविसुधा आचार्य, छविरमण सिलवाल, त्रिलोचन आचार्य, नरेन्द्र बहादुर श्रेष्ठ, श्यामसुन्दर श्रेष्ठ, डा. सुष्मा आचार्य र श्री तेजेश्वर बाबु ग्वाङलाई पनि सम्मान गर्न सफल भएको छ । मिति २०६६।७।२७ गतेका दिन साहित्यकार देवकोटाको शताब्दी वर्षको अन्तिम कार्यक्रम पनि प्रतिष्ठानले विविध क्षेत्रका स्रस्टा महानुभावहरुलाई सम्मान तथा अभिनन्दन गरेर नै समापन वर्षको अन्त्य गरेको छ । पोखरा र आसपास क्षेत्रका समाज र साहित्यका विविध क्षेत्रमा गहनतम अध्ययन र अनुसन्धान गर्ने पश्चिमाञ्चलका विभिन्न जिल्लाका पाँचजना सर्जक मध्ये स्याङ्जाका श्री विश्वप्रेम अधिकारी र देवी प्रसाद वनवासी, कास्कीको सुश्री इश्वरी गुरुङ्ग पर्वतका डा.कुसुमाकर न्यौपाने र बाग्लुङ्गका श्री प्रेम छोटा हुनुहुन्थ्यो । यसरी प्रतिष्ठानले नारायणीबाट आरम्भ गरेको अभियान पोखरामा ल्याइपु¥याएर समापन गरेको छ । यो कालावधीमा जम्माजम्मी देश भएको विविध क्षेत्रमा सेवा पु¥याउने कुल १२४ जना स्रष्टा तथा सर्जकलाई सम्मान गरी आफ्नो लक्ष्यमा पुग्न सफल भएको देखिन आउँछ । अभियानका क्रममा हनिफ र संस्थाले कतिको सहयोग पाए त्यो आफ्नै ठाउँमा छ तर कति ठक्कर, कति खप्की, कति कष्ट, कति गाली खाए हुनन् ती पनि आफ्नै ठाउँमा छन् र पनि एउटा राज्यले गर्ने कार्यमा एउटा व्यक्ति एउटा संस्थाले आफ्नै खर्च र चाँजोपाँजो कसरी मिलाएहोलान् सोच्नैपर्ने देखिन्छ । यस सुःखद अवसरमा हनिफले आफ्ना पिताको र नेपाली जनमानसका स्रष्टा देवकोटाले एवं नेपाली साहित्यकै सम्मान गरेका छन् । यस सन्दर्भमा यो लेखक नेपाली साहित्यका नेपाली जनजनका चाहना अलिमियाँ र देवकोटालाई श्रद्धासुमन तथा अभियन्ता संस्था तथा हनिफलाई साधुवाद दिदै भन्छ यो हो प्रतिष्ठानको शान स्रस्टाको सम्मान इश्वरले भनेझैं तँ आँट म पु¥याउँछु भनेझैं “तिमी आँट हामी साथ दिनेछौं’ । धन्यवाद । मिति ः २०६६।८।८

रचना ः श्यामसुन्दर श्रेष्ठ सहृदयी

चाल्नाखेलको विरुवा चुन्नीखेलमा लगियो ।
बाँच्ने हो कि होइन रोप्न चाहिं रोपियो ।।१।।

एक फिटको प्वाकल खनी माटो त्यहीं पुरियो ।
बालुवा झैं माटो रैछ मन त्यसै तुरियो ।।२।।

तारबार पनि चाहिन्छ विरुवा रोप्ने ठाउँमा ।
जतासुकै फोहरैफोहर देखिन्छ त्यो गाउँमा ।।३।।

राजधानीको नजिक पनि गाउँ अति बिकट छ ।
देख्दा लाग्छ यो ठाउँमा विकास धेरै टाढा छ ।।४।।

पोखरी पनि खनियो अतिथि स्थल छानियो ।
युवाहरुको जोश जाँगर अति राम्रो मानियो ।।५।।

रमाइलो लाग्यो मलाई यो दिन यो ठाउँ ।
विकास हुन्छ अवश्य नै मिले सवै यो गाउँ ।।६।।

२०६६।५।१ काठमाडौं ।

हिमालको काखमा अवस्थित
नेपालकै पवित्र तीर्थस्थल
उपकारको द्योतक हो गोसाईकुण्ड ।
तर यही विशालता, पवित्रता
र उपकारको नजिक रहेका हुन्छन्
नाफाखोर, भ्रष्ट र दुष्ट षण्डमुण्ड ।।२।।

२०६४।५।१२
सहृदयी श्रेष्ठ (पासाङ), चन्दनबारी (सिङगुम्बा), रसुवा

होऔं सवै एकजुट

रचना ः श्यामसुन्दर श्रेष्ठ सहृदयी भीमाद ४ तनहुँ

कस्तुरीको वासै मीठो
प्रेयसीको सास
टाढा हुने मायालुको
अझै लाग्छ आश ।।१।।

रातो हाब्रे डाँफे मुनाल
हिमालको शोभा
त्यै हिमालमा झुल्किदैछ
नेपालको आभा ।।२।।

कति राम्रो सल्लाको वन
सिरीसिरी हावा
आकाशमा कावा खाँदै
उडेकाछन् चखेवा ।।३।।

सललल्ल बगेकाछन्
नदीनालाहरु
निष्ठूरीले काटे वन
मैले कसो गरुँ ? ।।४।।

वनजंगल जोगाउन
सवै मिल्नु पर्छ
हरियाली भए यहाँ
मन स्वच्छ हुन्छ ।।५।।

चिराईंतो तितेपाती
ओखतीको खेती
गरे हामी हुनेछौं है
निरोगी र धनी ।।६।।

डढेलो र छाडा चरन
भूमिको हो मरन
त्यस्ताृ ठाउँमा हुन सक्ला
कसो गरी शरण ? ।।७।।

संरक्षण खेतबारी
सवैको नारा एक
वातावरण जोगाउन
होऔं सबै एकजुट ।।८।।

उक्त अवसरमा साइटका सह संयोजक द्वय वन विभागका उप महानिर्देशक श्री प्रकाश सायमी र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका उप महानिर्देशक श्री मेघबहादुर पाण्डे, काठमाडौं जिल्ला भू संरक्षण अधिकृत श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठ, भद्रकाली वन उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष श्री जुजुकाजी श्रेष्ठ, काठमाडौं जिल्ला वन कार्यालयका सहायक वन अधिकृत श्री नवराज काफ्ले लगायत वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालय र अन्तर्गत विभागका अधिकृत एवं कर्मचारीहरु, स्थानीय युवाहरु, सामुदायिक वनका पदाधिकारीहरु विभिन्न विद्यालयका शिक्षकशिक्षिका तथा छात्रछात्राहरु एवं नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, नेपाल सशस्त्र प्रहरीका अधिकृत तथा पदिकहरुको पनि बाक्लो उपस्थिति थियो ।

यो कार्यक्रमको प्रमुख आयोजक नेपाल सरकार वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालय र राष्ट्रिय प्राकृतिक संरक्षण कोषं रहेको र यस कार्यक्रमलाईृ सफल पार्न विभिन्न राष्ट्रिय, अन्तरराष्ट्रिय संघसंस्था, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, नेपाल सशस्त्र प्रहरी, निजी विद्यालय शिक्षक संगठनहरु र उद्योग ब्यवसायीहरुको समेत उल्लेख्य सहयोग प्राप्त भएको थियो । उक्त दिन सवै १२ साइटमा करीव एक लाख बृक्षारोपण भयो भने साइट १२ चुनीखेलमा करीव १६ हजार बेर्ना रोपण भयो ।

श्रावण २४, २०६६ । इमाडोल गा.वि.स. ललितपुरमा अवस्थित २५ रोपनी जग्गामा पैmलिएको बोजे पोखरी र शिव मन्दिरको परिसरमा रुद्राक्ष, अमला, अम्वा, असारे कल्की, धुपी सल्ला, कपूर, ज्याक¥याण्डा, क्रिटोमेरिया, चाप लगायतका २०० विरुवाहरु रोपण गरी भव्य रुपमा ३६ औं भू संरक्षण दिवस मनाइयो । उक्त समारोहमा प्रमुख अतिथि एवं वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालयका नि. सचिव श्री माधवप्रसाद आचार्य र वोजे पोखरी संरक्षण उपभोक्ता समूहका अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका समेत अध्यक्ष श्री रामकेशरी के.सी ले संयूक्त रुपमा शिव मन्दिरको नजिक दुई गोटा रुद्राक्षका विरुवा रोपी उद्घाटन गर्नु भयो । समारोहमा ललितपुर जिल्ला भू संरक्षण कार्यालयका प्रमुख डा. श्यामनन्दन मण्डलले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्नु भयो । समारोहमा मन्तव्य व्यक्त गर्नु हुनेहरुमा भू तथा जलाधार संरक्षण विभागका नि. महानिर्देशक श्री  प्रकाश माथेमा, भू.पू. महानिर्देशक द्वय श्री मनमोहन ध्वज जोशी र श्री सुशील भट्टराई,  वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालयका नि. सचिव श्री माधवप्रसाद आचार्य र बोजे पोखरी संरक्षण उपभोक्ता समूहका अध्यक्ष एवं  कार्यक्रमका समेत अध्यक्ष श्री रामकेशरी के.सी हुनुहुन्थ्यो । समारोहमा धन्यवाद ज्ञापन गर्दै काठमाडौ जिल्ला भू संरक्षण कार्यालयका प्रमुख श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठले बोजे पोखरीलाई नाम अनुसारकै सार्थक बनाउनु पर्ने कुरामा स्थानीय जनता सक्रिय रहनु पर्ने बताउनु भयो । कार्यक्रमको उदघोषण ललितपुरका सहायक भू संरक्षण अधिकृत श्री रामहरि पन्थले गर्नु भएको थियो ।

उक्त समारोहमा मन्त्रालयका सहसचिवहरु श्री जगन्नाथ कोइराला, श्री सुर्य प्रसाद जोशी, डा. अन्नपूर्णनन्द दास समेत उपस्थित हुनुहुन्थ्यो ।

उक्त कार्यक्रमको आयोजना बोजे पोखरी संरक्षण उपभोक्ता समूह, जि.भू.सं.का. ललितपुर, जि.भू.सं.का. काठमाडौं र भू तथा जलाधार संरक्षण विभागले संयुक्त रुपमा गरेका थिए ।

 ३६ सौं भू संरक्षण दिवस समारोह मनाउने सिलसिलामा २०६६।४।२३ गते जिल्ला भू संरक्षण कार्यालय काठमाडौंले उपत्यकाका केही मा.वि. र उमावि बीच संरक्षण कविता तथा संरक्षण हाजिरी जवाफ प्रतियोगिताको आयोजना गरेको थियो । उक्त कार्यक्रममा काठमाडौंका ५ र ललितपुर १ गरी ६ विद्यालयहरुका शिक्षक शिक्षिका  विद्यार्थीहरु सहभागी थिए । सहभागी विद्यालयहरु हुन् ः श्री बालविकास उमावि साङ्ला, श्री जितपुर मावि जितपुर, श्री प्रभात उमावि थानकोट, श्री गणेश उमावि चपली श्री बुढानिलकण्ठ आश्रम उमावि नारायणस्थान र श्री गम्भीर समूद्र सेतु उमावि इमाडोल ।

उक्त प्रतियोगिताहरुमा संरक्षण कविता तर्पm श्री प्रभात मा.वि. थानकोटका श्री राम थिङ प्रथम, श्री साङला बालकुमारी उमावि साङ्लाका सुश्री दिपा के.सी. द्धितिय र श्री गम्भीर समुद्र सेतु उमावि इमाडोलका सुश्री सिता थापा तृतीय भएका थिए ।

यसरी नै संरक्षण हाजिर जवाफ प्रतियोगितामा श्री प्रभात उमावि थानकोटका श्री आशिष तमाङ र सुश्री गंगा पाण्डेको टोली प्रथम, श्री बूढानिलकण्ठ आश्रम उमावि नारायणस्थानका श्री मनोज भण्डारी र सुश्री रविना मल्लको टोली द्धितीय, श्री गणेश उमावि चपलीका श्री प्रकाश श्रेष्ठ र सुश्री दीपा तमाङको टोली तृतीय र श्री गम्भीर समूह सेतु उमावि इमाडोलका श्री रत्न बर्देवा र सुश्री  विष्णु माया घिसिङको टोलीले सान्त्वना पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए । पुरस्कार वितरण भू तथा जलाधार संरक्षण विभागका नि. महानिर्देशक श्री प्रकाश माथेमा र जि.भू सं.का. काठमाडौंका प्रमुख श्री श्यामसुन्दर श्रेष्ठले संयुक्त रुपमा प्रदान गरेका थिए ।